ZIELONA GÓRA:

Synagoga, która nie powstała [Nieznana Zielona Góra]

W odległym od Zielonej Góry o ponad 4000 kilometrów Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie znajdują się ogromne zbiory rękopisów, książek i rzadkich materiałów archiwalnych. Mało osób mogłoby przypuszczać, że w przepastnych archiwach tej wyższej szkoły mogą znajdować się dokumenty dotyczące naszego miasta. A jednak! To właśnie tam przechowywane są plany budowlane zielonogórskiej synagogi, które zakładały jej wybudowanie przy… dzisiejszej alei Niepodległości!

Cienka teczka dokumentacji skrywa sensacyjne dokumenty, projekty i szkice! Projekt zielonogórskiej synagogi został sporządzony w listopadzie 1867 roku przez architekta o nazwisku Wittmann. Miała być to świątynia wybudowana w stylu mauretańskim, który został specjalnie zaadoptowany przez Żydów przy budowie synagog. Styl ten w architekturze synagogalnej odnosił się do złotego wieku Żydów sefardyjskich i miał symbolizować starożytne domy modlitwy m.in. z Palestyny.

Rysunek synagogi ukazuje piękną budowlę z trzema osobnymi wejściami, bogato zdobionymi witrażami oraz gzymsami, która miała zostać zwieńczona gwiazdami Dawida. Wewnątrz budynku miała znajdować się sala wyłożona najprawdopodobniej marmurem z 271 miejscami siedzącymi. Świątynia miała zajmować dość sporą powierzchnię, a sala do obrzędów religijnych miała mieć wysokość ok. 7 m. W centralnym miejscu, przy tylnej ścianie, miała znajdować się także tzw. bima, czyli mównica z której kantor prowadzić miał modły oraz miejsce do czytania Tory. Nie zachowały się dokumenty świadczące o planowanym wyposażeniu świątyni, ale przyglądając się szczegółowym rysunkom architektonicznym należy przypuszczać, że miała być bogato zdobiona.

Dlaczego planowano wybudować synagogę przy alei Niepodległości? Możemy się tylko domyślać. W II połowie XIX wieku w Grünbergu mieszkało około stu Żydów, którzy nie mieli swojej świątyni. Na obrzędy spotykali się w domu przy dzisiejszej ulicy Kupieckiej 25 (dawniej Niederstrasse 14), a większość z nich zamieszkiwała domy przy alei Niepodległości.

„Jerozolimskich” planów nie wykorzystano, a synagogę w Grünbergu zaczęto budować w 1882 roku przy dzisiejszym placu Powstańców Wielkopolskim. Przetrwała tylko 55 lat…

Za pomoc w napisaniu niniejszego tekstu dziękuję Andrzejowi Kirmielowi.

Tekst i materiał ikonograficzny:
dr Grzegorz Biszczanik – historyk, filokartysta, znawca dziejów Zielonej Góry. 

Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl+Enter.

SKOMENTUJ ARTYKUŁ

Tagi
Zobacz więcej
Back to top button
Close
X

Spelling error report

The following text will be sent to our editors:

Kontynuując przeglądanie strony, wyrażasz zgodę na używanie przez nas plików cookies. więcej informcji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close